علل ریزش مو در مردان

ریزش مو یکی از مشکلاتی است که بسیاری از آقایان را در تمام سنین درگیر می‌کند. دلایل ریزش مو در مردان متعدد اند؛ اما موارد شایع چندتایی بیشتر نیستند. در این مقاله، بیشتر دلایل ریزش مو را پوشش داده و در مورد علل شایع بیشتر صحبت کرده‌ایم.

ریزش مو چیست؟

پیش از این که به سراغ دلایل ریزش مو در مردان برویم، باید ببینیم اصلاً ریزش مو به چه شرایطی گفته می‌شود. پوست سر شما حدوداً ۱۰۰ هزار تار مو دارد و به طور معمول روزانه ۵۰ تا ۱۰۰ عدد از آن‌ها می‌ریزند. اما چون تراکم موها زیاد است، ریزش طبیعی موها به چشم نمی‌آید. پس در واقع همه‌ی ما ریزش مو داریم؛ اما به طور عامیانه، ریزش مو به شرایطی گفته می‌شود که تراکم موها کم شده و فرد دچار کم‌پشتی یا طاسی می‌شود.

از کجا بفهمم ریزش مو دارم؟

قطعاً شما نمی‌توانید تعداد موهایی که از سرتان می‌ریزد را شمارش کنید. دو نشانه‌ی کلی برای شناسایی ریزش مو مطرح می‌شود. یکی جمع شدن مقدار زیادی مو در چاه حمام بعد از دوش گرفتن و دیگر گیر افتادن بیش از حد موها در شانه یا برس. طاسی، کم پشت شدن یا نازک شدن موها به صورت ناحیه‌ای (مثلاً در جلوی سر) نیز می‌تواند از نشانه‌های ریزش مو باشد.

دلایل ریزش مو در مردان

ریزش مو می‌تواند ناشی از علل متنوعی باشد. از دلایل ژنتیکی گرفته تا کمبود مواد مغذی و بیماری‌های مختلف. به طور کلی شایع‌ترین علت ریزش مو در آقایان، آلوپسی اندوژنی یا طاسی با الگوی مردانه است. این مشکل در ۱۶ درصد از مردان بین ۱۸ تا ۲۹ سال و بیش از نیمی از مردان بالای ۵۰ سال دیده می‌شود.

به طور کلی دلایل ریزش مو در مردان را می‌توان در سه گروه زیر جای داد:

ژنتیک و وراثت

وراثت یکی از اصلی‌ترین دلایل ریزش مو در مردان است. اگر در خانواده‌ی شما سابقه‌ی ریزش مو وجود دارد، احتمالاً شما هم دچار این مشکل خواهید شد. در مورد آلوپسی آندروژنی، شاید مهم‌ترین عامل ژنتیک و وراثت باشد که کمی جلوتر کامل بررسی کرده‌ایم. برخی از سایر بیماری‌هایی که باعث ریزش مو می‌شوند، مثل پسوریازیس یا لوپوس، هم زمینه‌ی ارثی دارند.

سبک زندگی

سبک زندگی به کلیه‌ی عادات شما در زندگی روزمره گفته می‌شود. اگر تغذیه مناسبی نداشته باشید یا استرس زیادی در محیط کار یا زندگی متحمل می‌شوید، این‌ها می‌توانند دلیلی برای ریزش موی شما باشند. شوک فیزیکی (مثل تب بسیار بالا یا کاهش شدید وزن) و شوک روانی (مثل از دست دادن یکی از اعضای خانواده) نیز می‌توانند باعث ریزش موی موقت شوند.

بیماری‌ها و داروها

بیماری‌های جسمی و روانی و گاهی برخی از داروها می‌توانند از دلایل ریزش مو در مردان باشند. بیایید برخی از این موارد را با هم مرور کنیم:

  • بیماری‌های جسمی: ریزش مو می‌تواند یکی از علائم بیماری‌هایی مانند پرکاری تیروئید، کم‌کاری تیروئید، پسوریازیس، سفلیس، لوپوس و … باشد.
  • بیماری‌های روانی: به طور مثال بیماری تریکوتیلومانیا یا اختلال وسواس موکنی که در آن فرد به طور غیرارادی و مداوم موهای بدن (به ویژه سر و صورت) خود را می‌کند. اختلال اضطراب حاد (ASD) نیز می‌تواند از دلایل ریزش مو در مردان باشد.
  • داروها: ریزش مو می‌تواند از عوارض داروهای شیمی‌درمانی، کنترل فشار خون، داروهای قلبی و آرتریت باشد.
  • اختلال در چرخه‌ی رشد مو: استرس‌های شدید به بدن مانند جراحی‌های سنگین، آسیب‌های جسمی و روحی شدید و بیماری‌های حاد می‌توانند باعث افزایش ترشح برخی از هورمون‌ها و اختلال در چرخه‌ی رشد مو شوند. این مسئله منجر به ریزش مو و طاسی می‌شود.

پس ریزش مو می‌تواند دلایل زیادی داشته باشد. برخی از این موارد شایع و برخی نادر هستند. در ادامه شایع‌ترین دلایل ریزش مو در مردان را با جزئیات بیشتری بررسی کرده‌ایم.

ریزش مو با الگوی مردانه یا آلوپسی آندروژنی

یکی از اصلی‌ترین عوامل موثر بر ریزش مو با الگوی مردانه، مسئله‌ی ژنتیک است. اگر در خانواده‌ی شما سابقه‌ی ریزش مو وجود دارد، احتمالاً دلیل ریزش موی شما نیز آلوپسی آندروژنی است. پژوهش‌ها نشان می‌دهد که این شکل ریزش مو با هورمون‌های جنسی مردانه که آندروژن نام دارند، مرتبط است. هورمون‌های آندروژنی در بدن وظایف بسیاری دارند که یکی از آن‌ها، کنترل رشد موها است.

هر مویی که بر روی پوست شما قرار دارد، چرخه‌ی رشدی را طی می‌کند. در ریزش مو با الگوی مردانه، این چرخه ضعیف شده، فولیکول‌های مو تحلیل رفته و موهایی کوتاه‌تر و ظریف‌تر ساخته می‌شوند. در نهایت به مرور زمان وقتی چرخه‌ی رشد مو به پایان می‌رسد و مو می‌ریزد، موی دیگری جایگزین آن نمی‌شود.

آلوپسی آندروژنیِ ارثی، معمولاً عوارض جانبی دیگری جز ریزش مو ندارد. اما برخی از بیماری‌های جدی نیز می‌توانند باعث ریزش مو شوند، که در ادامه بررسی کرده‌ایم. مصرف برخی از داروها نیز می‌تواند موهای شما را ضعیف کرده و باعث ریزش مو شوند. به هر حال بهتر است که در صورت ریزش موها، به پزشک مراجعه کنید تا علت آن مشخص شود.

چه کسانی در خطر هستند؟

آلوپسی اندروژنی یکی از دلایل ریزش مو در مردان است که می‌تواند در سنین جوانی یا حتی نوجوانی آغاز شود. البته به طور معمول این شکل ریزش در مردان بالغ مشاهده شده که به مرور زمان و با افزایش سن، وخیم‌تر می‌شود.

ما ایرانی‌ها به طور تجربی، ریزش مو را مرتبط با دایی‌های خود می‌دانیم. این موضوع از لحاظ علمی نیز درست است. در صورتی در خانواده‌ی مادری خود، این شکل ریزش مو شیوع دارد، خطر این که شما هم دچار آن بشوید، زیاد است.

علائم ریزش مو با الگوی مردانه

ریزش مو با الگوی مردانه معمولاً از نواحی تاج سر یا از فاصله‌ی بین پیشانی و گوش‌ها آغاز می‌شود. برخی از مردان تنها در یکی از آن‌ها و برخی هم در هردو دچار ریزش می‌شوند. در بسیاری ریزش مو به شکل حرف M در جلوی سر اتفاق می‌افتد. البته شدت طاسی هم در میان مردان متفاوت است. گاهی آلوپسی آندروژنی باعث ریزش تمام موهای سر می‌شود.

درمان ریزش مو در مردان

آلوپسی اندروژنی از آن دسته دلایل ریزش مو در مردان است که درمان دارویی ندارد. تنها راه درمان قطعی این نوع ریزش، کاشت مو است. البته داروهایی برای درمان یا به بیان بهتر، مدیریت ریزش مو با الگوی مردانه ساخته شده‌اند که در ادامه بررسی خواهیم کرد:

داروهای موضعی

ماینوکسیدیل یک داروی موضعی است که باید بر روی پوست سر خود قرار دهید. این دارو باعث کاهش ریزش مو در مردان شده و همچنین فولیکول‌ها را به ساخت موهای جدید تحریک می‌کند. برای این که تاثیر داروی ماینوکسیدیل مشخص شود، باید به مدت ۴ ماه تا یک سال از آن استفاده کنید. معمولاً زمانی که دارو را قطع کنید، دوباره ریزش مو شروع می‌شود.

ماینوکسیدیل با نام‌های مختلفی قابل خریداری است و توسط شرکت‌های داخلی و خارجی تولید می‌شود. همچنین برخی داروخانه‌ها قادر به تولید دستیِ محلول این دارو هستند. ماینوکسیدیل به شکل محلول و فوم به فروش می‌رسد.

عوارض جانبی محتمل ماینوکسیدیل عبارت‌اند از خشکی، تحریک، سوزش و پوسته‌ پوسته شدن پوست سر. عوارض جانبی شدیدتر شامل موارد زیر هستند که اگر به هر کدام دچار شدید، به سرعت به پزشک مراجعه کنید:

  • افزایش وزن
  • متورم شدن صورت، دست، مچ پا یا شکم
  • تنگی نفس زمانی که دراز می‌کشید
  • تپش قلب
  • درد قفسه سینه
  • دشواری در تنفس

قرص‌های ضد ریزش مو

 قرص فیناستراید، دارویی است که باید به صورت خوراکی مصرف کنید و باعث کاهش سرعت ریزش مو در برخی از مردان می‌شود. شیوه‌ی اثر  فیناستراید به این شکل است که ساخت هورمون‌های جنسی مردانه یا هورمون‌های آندروژنی را کاهش می‌دهد. همانطور که اشاره کردیم، این هورمون‌ها دلیل اصلی آلوپسی آندروژنی هستند. اگر فیناستراید همراه با ماینوکسیدیل مصرف شود، معمولاً درمان موثرتر است. در مورد فیناستراید نیز زمانی که مصرف قرص را قطع کنید، ریزش مو باز می‌گردد.

برای این که نتایج درمانی فیناستراید را ببینید، باید بین ۳ ماه تا ۱ سال دارو را مصرف کنید. اگر بعد از ۱ سال، وضعیت موهای شما بهتر نشود، احتمالاً پزشک به شما توصیه می‌کند که مصرف آن را متوقف کنید.  توجه داشته باشید که مصرف این دارو برای خانم‌ها ممنوع است.

فیناستراید با نام‌های تجاری مختلفی به فروش می‌رسد. مانند فینید، پروپشیا، فین پشیا و فینوسکار. عوارض جانبی این دارو نیز عبارت‌اند از:

  • افسردگی
  • خارش
  • بثورات پوستی
  • سفتی در ناحیه‌ی پستان
  • برجسته‌شدن پستان‌ها
  • متورم شدن صورت یا لب‌ها
  • انزال دردناک
  • درد در ناحیه‌ی بیضه‌ها
  • مشکلات نعوظ

یکی از عوارض نادر فیناستراید این است که می‌تواند باعث سرطان پستان شود. به همین جهت اگر دچار درد در ناحیه پستان شدید یا تورمی مشاهده کردید، به سرعت به پزشک مراجعه کنید. مشکل دیگر فیناستراید این است که در آزمایش غربالگری سرطان پروستات (PSA) اختلال ایجاد می‌کند. این دارو باعث کاهش نتایج آزمایش می‌شود.

کاشت مو

تنها راه درمان قطعی ریزش مو با الگوی مردانه، کاشت مو است. در کاشت یا پیوند مو، موها از ناحیه‌ای سر یا بدن به محل دچار طاسی منتقل می‌شوند. موهای منتقل شده از لحاظ ژنتیکی و ساختاری نسبت به ریزش و اثر هورمون‌های آندروژنی مقاوم‌اند. به همین دلیل دچار ریزش نمی‌شوند و تا آخر عمر رشد می‌کنند. کاشت مو به روش های مختلفی مانند روش جراحی FUT یا کاشت مو به روش FIT و SUT انجام می شود.

پیشگیری از ریزش مو با الگوی مردانه

تا کنون راهی برای پیشگیری از آلوپسی آندروژنی یافت نشده است. برخی از دانشمندان معتقد اند که استرس می‌تواند باعث افزایش هورمون‌های جنسی در بدن شده و منجر به افزایش ریزش شود. به همین دلیل بهترین توصیه‌ای که می‌توان برای پیشگیری از ریزش مو با الگوی مردانه کرد، این است که تا حد ممکن استرس‌های خود را کاهش دهید.

تغذیه

کمبود برخی از مواد مغذی و بعضی از رژیم‌های غذایی می‌توانند باعث ریزش مو شوند. این موارد را در ادامه فهرست کرده‌ایم:

  • کاهش شدید کالری دریافتی: بعضی از رژیم‌های غذایی با کاهش شدید کالری همراه‌اند. به هر حال موهای شما نیز برای رشد به انرژی نیاز دارند. زمانی که تغییرات شدید در میزان کالری دریافتی رخ می‌دهد، خونرسانی و همچنین غذارسانی به پوست سر کاهش می‌یابد که می‌تواند منجر به ریزش مو شود.
  • کمبود پروتئین: پروتئین‌ها بلوک‌های ساختمانی بدن ما هستند. موهای ما نیز از پروتئین ساخته شده‌اند، لذا کمبود پروتئین می‌تواند موجب ریزش مو شود.
  • ویتامین‌ها: ویتامین‌های C، A، E و D برای سلامت پوست و موهای شما بسیار مهم‌اند. کمبود شدید این موارد نیز می‌تواند از دلایل ریزش مو در مردان باشد.
  • کمبود آهن: گلبول‌های قرمز بدن شما برای حمل اکسیژن و اکسیژن‌رسانی به بافت‌های بدن به آهن نیاز دارند. کمبود آهن باعث کاهش اکسیژن‌رسانی به بافت‌ها، کاهش میزان رشد موها و ریزش آن‌ها می‌شود.
  • بیوتین: بیوتین یکی از مواد ضروری برای ساخت پروتئین کراتین مو است. در مواردی نادر، کمبود این ویتامین می‌تواند باعث ریزش موها شود.
  • روی: زینک یا روی یکی دیگر از مواد ضروری برای رشد مو است. کمبود روی که بیشتر در افراد مبتلا به کم‌کاری تیروئید مشاهده می‌شود، نقشی اساسی در ریزش موی این افراد دارد.

اگر دلیل ریزش موی شما کمبود مواد مغذی یا رژیم‌های غذایی نامناسب باشد، به سادگی قابل درمان است. معمولاً پس از درمان موهایی که دچار ریزش شده‌اند، با موهای جدید جایگزین می‌شوند.

ریزش موی ناگهانی

دلایل ریزش موی ناگهانی و شدید در مردان می‌تواند یک یا چند مورد از عوامل زیر باشد:

جراحی یا بیماری

ریزش مو در دوران نقاهت یا ریکاوری بعد از یک عمل جراحی سنگین یا بیماری حاد طبیعی است. البته در این موارد، ریزش موقتی است و بعد از مدتی بدون نیاز به درمان خاصی جبران می‌شود. گاهی هم ریزش به دلیل اسکار یا بخیه در سر یا دیگر قسمت‌های بدن است. در این موارد احتمالاً آن قسمت دچار طاسی خواهد شد که با کاشت مو به سادگی قابل جبران است.

داروها

داروهای شیمی‌درمانی و برخی از داروهای ضد انعقادی، می‌توانند از دلایل ریزش مو در مردان باشند. البته بعد از قطع مصرف دارو یا شیمی‌درمانی، موها دوباره رشد می‌کنند. مصرف داروهای ضد افسردگی و همچنین مصرف بیش از حد ویتامین A از دیگر دلایل ریزش موی ناگهانی هستند.

بیماری‌های تیروئیدی

افراد مبتلا به پرکاری یا کم‌کاری تیروئید نیز از ریزش مو و نازک شدن موها رنج می‌برند. در این بیماری‌ها نرخ تبدیل هورمون تستسترون به هورمون DHT زیادی می‌شود. تستسترون به هورمون مردانه معروف است و در بدن وظایفی از قبیل عضله‌سازی و ایجاد میل جنسی را برعهده در دارد. اگر میزان تبدیل تستسترون به هورمون DHT زیاد شود، ریزش مو اتفاق می‌افتد.

استرس

همانطور که در ابتدای متن اشاره کردیم، استرس‌های فیزیکی و روانی نیز می‌توانند باعث ریزش موی شدید شوند. کاهش وزن شدید یا فشارهای روانی در محل کار از جمله‌ی این موارد هستند. جدایی، فوت یکی از اعضای خانواده یا از دست دادن یکی از اعضای بدن نیز می‌تواند باعث ریزش مو شود. این دلایل ریزش مو در مردان موقتی هستند و معمولاً موها بعد از ۲-۳ ماه دوباره رشد می‌کنند.

آلوپسی یا طاسی

آلوپسی آره‌آتا یا ریزش موی سکه‌ای یکی از دلایل ریزش مو در مردان است که منجر به طاسی‌های منطقه‌ای در سر، صورت یا دیگر قسمت‌های بدن می‌شود. این نوع طاسی به دلیل حمله‌ی سلول‌های ایمنی بدن به فولیکول‌های مو اتفاق می‌افتد و در واقع نوعی بیماری خود ایمنی به شمار می‌آید. حدود ۵ درصد از کسانی که دچار این بیماری می‌شوند، کل موهای سر خود را از دست می‌دهند. معمولاً موها بعد از مدتی دوباره رشد می‌کنند؛ اما ممکن است این اتفاق دوباره رخ بدهد.

طاسی یا کچلی ناشی از عفونت‌های قارچی را هم می‌توان از دلایل ریزش مو ناگهانی در مردان به حساب آورد. همچنین طاسی می‌تواند علامتی از یک بیماری زمینه‌ای مانند لوپوس یا دیابت باشد.